QUẢN LÍ NHÀ NƯỚC VỀ CỔ VẬT TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY

Tên đề tài: QUẢN LÍ NHÀ NƯỚC VỀ CỔ VẬT TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY

Người thực hiện: Nguyễn Thị Vân Anh, Nguyễn Thị Hương Liên (SV Khóa 33 Khoa PLHS, Đại học Luật Hà Nội)

Người hướng dẫn: TRƯƠNG HỒNG QUANG (Bộ Tư pháp).

Đề tài là 1 trong 3 đề tài được chọn dự thi cấp Bộ Cuộc thi SV NCKH năm 2010 của ĐH Luật HN, kết quả: Giải Nhất cấp Quốc gia.

Dưới đây là bản tóm tắt đề tài.

1. SỰ CẦN THIẾT NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI

Cổ vật là những hiện vật cổ xưa, quý hiếm và chứa đựng nhiều điều ẩn chứa bên trong nên đã trở thành đối tượng nghiên cứu của các ngành khảo cổ học, dân tộc học, văn hóa,… Trên phương diện pháp lí, các quốc gia đã ban hành nhiều văn bản pháp luật liên quan đến di sản văn hóa vật thể nói chung và cổ vật nói riêng nhằm điều chỉnh các mối quan hệ phát sinh từ cổ vật. Tại Việt Nam, cổ vật mới chỉ được quan tâm từ hai thập niên trở lại đây, đặc biệt là giai đoạn 2005-2008. Các vấn đề liên quan đến cổ vật như sưu tầm, khai quật, mua bán,… diễn ra rất sôi động và thu hút sự chú ý của các nhà sưu tập, các thương nhân trong và ngoài nước. Tuy nhiên, đi đôi với sự sôi động đó là hàng loạt các vấn nạn liên quan đến cổ vật như trộm cắp, khai quật trái phép, cổ vật lưu lạc ở nước ngoài, mua bán trái phép cổ vật quốc gia,… đã liên tục xuất hiện và gây khó khăn cho cơ quan quản lí cũng như ảnh hưởng đến các giá trị văn hóa của dân tộc. Mặc dù Luật Di sản văn hóa đã được ban hành năm 2001 (sửa đổi năm 2009) nhưng thực sự vẫn chưa tạo ra được sự ổn định trong quản lí nhà nước về cổ vật. Một mặt, quản lí nhà nước về cổ vật tại Việt Nam vốn được quan tâm từ cách đây không lâu trong khi thế giới đã mở rộng quản lí cổ vật thông qua nhiều hình thức đa dạng. Mặt khác, đặc điểm hoạt động quản lí nhà nước về cổ vật có các đặc điểm chung của hoạt động quản lí nhà nước nhưng cũng có những đặc điểm riêng biệt và khó khăn hơn do đây là lĩnh vực quản lí di sản văn hóa. Bên cạnh đó, xu thế hội nhập kinh tế quốc tế hiện nay khiến cho hoạt động quản lí nhà nước về di sản văn hóa nói chung và cổ vật nói riêng đang phải đứng trước những yêu cầu đổi mới, nâng cao chất lượng hơn nữa. Do đó, nghiên cứu “Quản lí nhà nước về cổ vật tại Việt Nam trong giai đoạn hiện nay” là một trong những yêu cầu cần thiết nhằm đưa ra được những giải pháp hữu hiệu cho vấn đề này cũng như xây dựng được hệ thống những vấn đề chung về cổ vật và pháp luật về cổ vật.

2. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU

Cổ vật với những giá trị tiêu biểu của nó đã trở thành đối tượng nghiên cứu của nhiều ngành khoa học như khảo cổ, dân tộc học, văn hóa,… nhưng trên phương diện pháp lí lại chưa được quan tâm nhiều. Có thể nhận thấy nghiên cứu khoa học pháp lí về di sản văn hóa nói chung và cổ vật nói riêng chưa có những kết quả cũng như những bước đột phá trong thời gian qua. Một số bài viết đã đề cập đến vấn đề cổ vật dưới góc độ pháp lí như: Thị trường cổ vật Việt Nam – đôi điều suy nghĩ của ThS. Trần Thị Thu Hà đăng trên website của Trường Chính trị tỉnh Nghệ An, loạt bài về Thị trường cổ vật Việt Nam đăng trên Báo Pháp luật Việt Nam online,… cũng chỉ mới đề cập đến các vấn đề chung và một khía cạnh của cổ vật còn vấn đề lí luận liên quan đến cổ vật, đặc biệt là quản lí nhà nước về cổ vật vẫn chưa được đề cập và đi sâu luận bàn.

3. MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU

Đề tài được thực hiện với mục đích làm rõ các vấn đề lí luận về cổ vật; thông qua việc phân tích thực trạng quản lí nhà nước đối với cổ vật, chỉ ra những bất cập, hạn chế, thiếu sót để trên cơ sở đó đưa ra những kiến nghị nhằm nâng cao chất lượng hoạt động quản lí nhà nước về cổ vật.

4. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là cổ vật. Về phạm vi nghiên cứu, đề tài tập trung nghiên cứu hoạt động quản lí nhà nước đối với cổ vật, không đi sâu vào các vấn đề khác của cổ vật. Hệ thống các văn bản pháp luật được đề cập chủ yếu là của Việt Nam còn các điều ước quốc tế cũng như pháp luật các quốc gia khác được sử dụng để minh họa, so sánh trong quá trình nghiên cứu.

5. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Phương pháp nghiên cứu chủ đạo của đề tài là phương pháp phân tích, chứng minh. Bên cạnh đó, các phương pháp khác như: quy nạp, diễn dịch, so sánh cũng được sử dụng nhằm thực hiện được mục đích của đề tài

6. KẾT CẤU CỦA ĐỀ TÀI

Ngoài các phần Tóm tắt đề tài, Phần mở đầu, Kết luận và Danh mục tài liệu tham khảo, nội dung đề tài nghiên cứu được kết cấu thành 3 chương:

Chương 1. Những vấn đề chung về cổ vật và quản lí nhà nước đối với cổ vật;

Chương 2. Thực trạng quản lí nhà nước về cổ vật hiện nay tại Việt Nam;

Chương 3. Định hướng và giải pháp nhằm nâng cao chất lượng quản lí nhà nước về cổ vật tại Việt Nam.

7. NỘI DUNG VÀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

Đề tài có các nội dung nghiên cứu và kết quả nghiên cứu chính sau đây:

Thứ nhất, chương 1 của đề tài nghiên cứu các vấn đề lý luận chung về cổ vật và quản lí nhà nước về cổ vật.

Đối với các vấn đề lý luận chung về cổ vật, đề tài chọn góc tiếp cận bắt đầu từ nguồn gốc hình thành cổ vật. Nếu như trên thế giới quan tâm đến cổ vật từ khá sớm và sự xuất hiện của cổ vật gắn liền với sự hình thành, phát triển của những nền văn minh cổ xưa thì ở Việt Nam, cổ vật mới chỉ được chú ý đến từ khoảng hai thập niên trở lại đây. Trên cơ sở các quan điểm khác nhau trên thế giới cũng như tại Việt Nam, thông qua các điều ước quốc tế cũng như pháp luật về cổ vật của các quốc gia trên thế giới và phân tích những đặc điểm cơ bản của cổ vật (như tính hệ thống, tính giá trị, tính nhân sinh, lịch sử, tính hàng hóa đặc biệt), đề tài đã đưa ra quan niệm mới về cổ vật. Đề tài cũng chỉ ra các tiêu chí phân biệt cổ vật với các đối tượng di sản văn hóa khác làm tiền đề xây dựng tiêu chí xác định cổ vật. Đi cùng sự tác động của nền kinh tế thế giới, một loại thị trường mới xuất hiện đó là thị trường cổ vật với những đặc điểm đặc biệt so với những loại thị trường khác.

Đối với các vấn đề chung về quản lí nhà nước về cổ vật, đề tài đã làm rõ được khái niệm, đặc điểm và nội dung hoạt động quản lí nhà nước về cổ vật. Qua đó, quản lí nhà nước về cổ vật với đối tượng được quản lí là cổ vật nên mang những đặc điểm riêng đặc biệt nhất định. Nhà nước quản lí cổ vật thông qua hai công cụ chính là hệ thống chính sách và pháp luật về cổ vật. Đề tài đã khái quát nội dung chính sách của nhà nước ta về cổ vật và khẳng định được vai trò cúa pháp luật đối với việc quản lí cổ vật. Theo đó, pháp luật đóng vai trò rất quan trọng, có tính chất quyết định đến chất lượng hoạt động quản lí cổ vật.

Thứ hai, chương 2 của đề tài tập trung phân tích thực trạng các nội dung trong hoạt động quản lí nhà nước về cổ vật tại Việt Nam.

Đặc điểm tình hình cổ vật tại Việt Nam hiện nay diễn biến khá phức tạp như: (i) cổ vật được phân bố rải rác khắp các vùng miền trong cả nước nhưng nhiều hơn cả là ở vùng nông thôn, dân tộc thiểu số; (ii) nơi nào càng chôn giấu, lưu giữ nhiều cổ vật thì càng có nguy cơ đối mặt với nạn trộm cắp, đánh tháo hay khai quật trái phép cổ vật; (iii) trong khi cổ vật thật bị chảy máu ngày một nhiều, thì cổ vật giả lại ngang nhiên trà trộn vào các bảo tàng, mà khó có thể được nhận ra; (iv) thị trường cổ vật diễn biến sôi động với các hành vi trao đổi, mua bán không ngừng nghỉ, song được vận hành quá tự do, thiếu minh bạch, mang tính vùng sâu sắc.

Chương 2 đã dành một dung lượng lớn để phân tích và luận giải thực trạng hoạt động quản lí nhà nước về cổ vật tại Việt Nam. Đề tài đã chỉ ra những ưu điểm và các mặt hạn chế của các hoạt động ban hành văn bản pháp luật, xây dựng bộ máy quản lí, tổ chức chỉ đạo thi hành, khen thưởng, xử lí vi phạm, thanh tra, kiểm tra, giám sát. Đánh giá một cách tổng quan, hoạt động quản lí nhà nước về cổ vật đã đạt được những kết quả đáng khích lệ: các văn bản pháp luật đã cơ bản tạo ra hành lang pháp lí cho việc quản lí cổ vật; các cơ quan quản lí đang từng bước được xây dựng hoàn thiện và đi vào hoạt động khá tích cực; ý thức cộng đồng dân cư dần tăng lên đáng kể. Tuy nhiên, hoạt động quản lí về cổ vật hiện nay còn tồn tại nhiều hạn chế như vẫn còn tính hình thức, lơ là trong quản lí cổ vật tại các di tích của các cán bộ làng xã; sự mâu thuẫn giữa các văn bản luật; mức khen thưởng còn hạn hẹp; xử phạt vi phạm chưa đủ tính nghiêm khắc, răn đe,… Đồng thời, đề tài đã chỉ rõ những nhóm nguyên nhân dẫn đến những hạn chế trong công tác quản lí nhà nước về cổ vật ở Việt Nam. Một số nguyên nhân có thể được đề cập đến như: điều kiện kinh tế – xã hội chưa đủ lớn mạnh, kinh phí thiếu thốn, ảnh hưởng của tốc độ đô thị hóa và sự phát triển của kinh tế thời hội nhập, hành lang pháp lí chưa đáp ứng được yêu cầu của thực tế, sự phối hợp lỏng lẻo của các cơ quan quản lí, và đặc biệt là nhận thức không đầy đủ của các tầng lớp nhân dân,…

Thứ ba, dựa trên những phân tích, nhận định của chương 2, trong chương 3 đề tài đã đưa ra các kiến nghị, đề xuất những giải pháp, phương hướng nâng cao chất lượng hoạt động quản lí nhà nước về cổ vật tại Việt Nam. Đề tài xác định quan điểm hoàn thiện hoạt động quản lí nhà nước về cổ vật trong giai đoạn đến cần giữ vững các định hướng của Đảng về xây dựng nền văn hóa trong giai đoạn mới, đó là “kinh tế trong văn hóa, gắn văn hóa trong các hoạt động kinh tế”, “bảo tồn đồng hành với phát triển”, chú trọng hợp tác quốc tế nhưng vẫn gìn giữ và phát huy những giá trị tiềm tàng của dân tộc. Hướng đến tính hiệu quả  và hiệu lực trong công tác quản lí, trước hết đề tài đưa ra giải pháp xây dựng và hoàn thiện một số văn bản pháp luật liên quan đến cổ vật, những biện pháp cụ thể có thể áp dụng để điều tiết thị trường cổ vật vận hành theo đúng mục tiêu hoạt động công khai, minh bạch, hợp pháp (xây dựng danh mục cổ vật có nguy cơ bị trộm cắp, danh mục cổ vật được lưu thông, không được lưu thông; hoàn thiện các chế định liên quan về bảo tàng tư nhân; xây dựng cửa hàng nhà nước mua bán cổ vật, công ty đấu giá cổ vật; sửa đổi các quy định về xử phạt hành chính,…). Bên cạnh đó, đề tài đã đưa ra giải pháp để hoàn thiện tổ chức bộ máy quản lí văn hóa nói chung, cổ vật nói riêng với các yêu cầu về cơ cấu chặt chẽ và nâng cao trình độ cũng như nhận thức của đội ngũ quản lí, cán bộ làm việc tại các khu di tích, du lịch,… Song hành với những giải pháp về bộ máy, nhân lực quản lí, đề tài cũng đưa ra một số giải pháp bảo đảm như thường xuyên quan tâm tới đội ngũ cán bộ làm công tác cổ vật, tổ chức các lớp tập huấn, ngắn hạn hay dài hạn bồi dưỡng kiến thức cổ vật; quan tâm đầu tư vào công tác giáo dục, nâng cao ý thức cộng đồng; chú trọng tới hoạt động tuyên truyền tại các địa phương dưới nhiều hình thức như truyền hình, phát thanh, tọa đàm, hội thảo,… Các giải pháp đã đưa ra nhằm tạo dựng những bước đi vững chắc hơn trong công tác quản lí nhà nước về cổ vật trong giai đoạn sắp đến. Qua đó cho thấy đổi mới, cải thiện công tác quản lí nhà nước về cổ vật không phải là việc làm diễn ra một sớm một chiều, mà cần có phải có thời gian và những bước đi phù hợp mới có thể đạt được mục đích quản lí nhà nước về cổ vật để cổ vật luôn là nơi chứa đựng quốc hồn, quốc túy của dân tộc Việt.

Thứ tư, với những đóng góp mới về lí luận cũng như giải pháp hoàn thiện đã nêu ở trên, triển vọng nghiên cứu của đề tài được thể hiện qua việc làm nền tảng cho hoạt động nghiên cứu hoàn thiện chất lượng quản lí nhà nước tại Việt Nam về di sản văn hóa – một đối tượng đặc biệt và có vai trò quan trọng trong hệ thống di sản của mỗi quốc gia./.

Advertisements
Explore posts in the same categories: Pháp luật hành chính Nhà nước, Đề tài hướng dẫn

6 phản hồi trên “QUẢN LÍ NHÀ NƯỚC VỀ CỔ VẬT TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY”

  1. trung Says:

    ban co the mail cho toi phan thuc thực trạng quản lí nhà nước về cổ vật hiện nay tại Việt Nam duoc khong???????????

  2. lan Says:

    bạn ơi gửi mail cho mình phần thực trạng quản lí nhà nước về cổ vật hiện nay tại Việt Nam duoc khong?

  3. gia tich Says:

    ban co the gui mail cho minh bai hoan chinh, day du khong minh dang can lam tai lieu

  4. phuong thao dai hoc dong thap Says:

    ban viet rat hay. that do. neu khogn phien thi ban co the gui cho minh phan thuc trang quan ly co vat o viet nam hien nay khong, 10/1/2012 minh thi roi,thank ban nhieu

  5. honggam dkkhxhnvtphcm Says:

    bạn ơi nếu được gửi giúp qua mail cho mình phần tình hình quản lí cổ vật ở nước ta bạn nhé. cảm ơn bạn nhiều.


Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s


%d bloggers like this: