Trường phái Kinh tế học pháp luật và khả năng áp dụng tại Việt Nam

Tác giả: TS. Nguyễn Văn Cương, Trương Hồng Quang. Bài viết được đăng trên Tạp chí Nghiên cứu Lập pháp, VPQH, số 6, tháng 3/2012. Dưới đây là một phần của nghiên cứu:

Hình thành và phát triển kinh tế học pháp luật tại Việt Nam trong tương lai

Có thể thấy, sự nghiệp cải cách, đổi mới ở Việt Nam, nhất là công cuộc xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật, cải cách hành chính, cải cách tư pháp ở nước ta là môi trường thuận lợi, thiết thực để xây dựng và ứng dụng tư duy pháp lý mới – tư duy pháp lý kinh tế. Chính vì thế, đặt ra việc xây dựng và ứng dụng trường phái kinh tế học pháp luật ở Việt Nam trong lúc này là phù hợp. Tuy nhiên, xây dựng và ứng dụng trường phái kinh tế học pháp luật ở Việt Nam cũng là vấn đề không hoàn toàn đơn giản. Chúng tôi cho rằng, trong giai đoạn tới đây, Việt Nam cần tập trung thực hiện:

Thứ nhất, xây dựng các yếu tố nền tảng hình thành trường phái kinh tế học pháp luật, bao gồm việc nghiên cứu, làm rõ hơn những giá trị đích thực của trường phái kinh tế học pháp luật trên thế giới và xác định rõ những nội dung có thể kế thừa, học hỏi, đồng thời xác định những yêu cầu, đặc thù riêng có của Việt Nam để có hướng nghiên cứu phù hợp hơn. Xây dựng đội ngũ các nhà nghiên cứu về kinh tế học pháp luật; thực hiện các hoạt động truyền bá, quảng bá về kinh tế học pháp luật. Đây là những yếu tố cơ bản để có thể hình thành và tạo môi trường cho trường phái kinh tế học pháp luật đi vào hoạt động và phát triển tại Việt Nam trong tương lai. Các cơ sở đào tạo luật cần đưa thêm những môn học thuộc mảng kinh tế, liên quan đến nội dung ngành kinh tế học pháp luật nhằm định hình cho người học luật những kiến thức cơ bản về kinh tế và phân tích kinh tế, đồng thời cũng trang bị những hiểu biết pháp lý cần thiết cho giới nghiên cứu kinh tế để có sự phối hợp tốt hơn giữa giới luật và giới kinh tế trong công tác xây dựng, thực thi pháp luật.

Thứ hai, tiếp tục nghiên cứu, định hình những nội dung cơ bản của ngành kinh tế học pháp luật. Đặc biệt, cần nghiên cứu hướng ứng dụng phương pháp phân tích của kinh tế học pháp luật để định lượng, đo lường hiệu quả vận hành của pháp luật và các thiết chế có liên quan. Hàng loạt vấn đề mà thực tiễn cải cách, đổi mới hệ thống pháp luật, xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa đang đặt ra mà nếu chỉ bằng các công cụ, phương pháp nghiên cứu như lâu nay vốn có của giới luật sẽ khó có lời giải đáp thỏa đáng. Chẳng hạn, làm thế nào để xây dựng được mô hình đánh giá một đạo luật tốt, một đạo luật có hiệu quả và rộng hơn nữa là một cuộc cải cách pháp luật thành công. Mô hình ấy phải thiên về định lượng chứ không thể chỉ mang tính định tính, cảm nhận như lâu nay chúng ta vẫn làm. Việc nghiên cứu kinh tế học pháp luật ở Việt Nam cũng nên hướng trực tiếp vào việc đánh giá xem các lĩnh vực pháp luật ở Việt Nam, nếu xét từ góc độ hiệu quả thì có ưu và nhược gì? hướng cải cách sắp tới? Việc nghiên cứu này cũng nên hướng tới việc đo lường lợi ích và chi phí xã hội của các giải pháp pháp lý mà nhà nước sử dụng để thực hiện mục tiêu của mình.

Dưới góc độ một kĩ thuật phân tích pháp luật, kinh tế học pháp luật hướng đến việc sử dụng công cụ kinh tế trong việc phân tích và xây dựng pháp luật. Theo đó, công cụ kinh tế được sử dụng để hướng đến hai mục tiêu: tính hiệu lực và tính hiệu quả của pháp luật. Đây vừa là hai đặc điểm cơ bản của kinh tế vừa là hai mục tiêu quan trọng của việc xây dựng chính sách, pháp luật. Như vậy, kinh tế học pháp luật sẽ góp phần đánh giá tốt hơn về tính hiệu lực và hiệu quả của hệ thống pháp luật hiện hành cũng như việc xây dựng pháp luật. Ví dụ : đối với một dự thảo luật, nếu sử dụng công cụ kinh tế học pháp luật sẽ phải đặt ra các câu hỏi: xây dựng luật này để làm gì? nội dung thế nào? giải pháp ra sao? quá trình triển khai xây dựng?…

Dưới góc độ một hướng mở rộng nghiên cứu pháp luật hữu dụng, kinh tế học pháp luật góp phần gợi mở những định hướng, những lĩnh vực nghiên cứu mới cho pháp luật dựa trên công cụ kinh tế học. Thực chất các lĩnh vực nghiên cứu hiện nay của kinh tế học pháp luật là chưa nhiều, mới chỉ hướng đến các lĩnh vực cơ bản của hệ thống pháp luật như chế định về sở hữu, hợp đồng, sở hữu trí tuệ,… Trong tương lai, các vấn đề nghiên cứu sẽ được mở rộng hơn nữa thông qua việc thay đổi tư duy nhận thức về nghiên cứu để có thể hình thành một phương pháp nghiên cứu kinh tế học pháp luật chung cho cộng đồng luật học. Đó mới là điều mà kinh tế học pháp luật hướng đến và tìm kiếm.

Thứ ba, phương pháp chính áp dụng trường phái kinh tế học pháp luật ở Việt Nam: đó chính là việc đặt ra mục tiêu tính hiệu quả, hiệu lực trong mỗi hoạt động xây dựng, hoàn thiện chính sách, pháp luật. Phương pháp này xuất phát từ công cụ mà trường phái kinh tế học pháp luật sử dụng: công cụ kinh tế – vốn luôn đặt tính hiệu quả và hiệu lực lên hàng đầu trong quá trình sử dụng. Theo đó, cần hướng đến việc nghiên cứu các biện pháp sử dụng, kết hợp hợp lý các công cụ kinh tế và pháp luật trong các hoạt động cải cách tư pháp, xây dựng pháp luật, cải cách hành chính,… Trong bối cảnh sơ khai của kinh tế học pháp luật hiện nay ở Việt Nam thì phương pháp chính này có lẽ là phương pháp tối ưu nhất, làm tiền đề cho việc đưa ra những phương pháp cụ thể hơn, định hình hơn để áp dụng kinh tế học pháp luật ở Việt Nam. Tuy nhiên, suy cho cùng, cho dù có sử dụng phương pháp nào đi nữa thì kinh tế học pháp luật thực chất cũng chỉ là công cụ gợi mở các câu trả lời cho một vấn đề cụ thể. Nội dung cụ thể của câu trả lời sẽ phụ thuộc vào hành vi và cách thức phân tích, áp dụng các công cụ liên quan của chính con người.

3. Kết luận

Kinh tế học pháp luật đã thực sự trở thành trường phái lý luận pháp luật ở nhiều quốc gia trên thế giới. Trải qua quá trình hình thành và phát triển, trường phái này đã xác định được tương đối rõ đối tượng và phương pháp nghiên cứu riêng với hệ thống phạm trù, khái niệm khá đặc trưng. Trường phái này cũng đã xây dựng được nhiều công trình nghiên cứu, nhiều tạp chí, ấn phẩm, nhiều Trung tâm và Hội nghiên cứu với một lực lượng rất đông đảo các nhà nghiên cứu tại các trường đại học, các viện nghiên cứu và cả những luật gia, nhà tư vấn đang hành nghề. Đối với tình hình nghiên cứu ở Việt Nam, đã có những dấu hiệu của việc du nhập trường phái kinh tế học pháp luật ở Việt Nam và một số tư tưởng của trường phái này cũng đang được ứng dụng trong quá trình xây dựng pháp luật ở nước ta là một điều đáng khích lệ cho việc nghiên cứu và áp dụng trường phái kinh tế học pháp luật./.

Advertisements
Explore posts in the same categories: Bài đăng Tạp chí chuyên ngành, Kinh tế học pháp luật

4 phản hồi trên “Trường phái Kinh tế học pháp luật và khả năng áp dụng tại Việt Nam”

  1. Mr.PigLet Says:

    Đang rất thích lĩnh vực này 🙂

  2. Thu Ngan Says:

    Tôi có thể liên lạc qua địa chỉ email để trao đổi về vấn đề này được không ạ? Email của tôi: tranthithungan@yahoo.com. Mong tin.

  3. duyen.hlu Says:

    bài này đăng trên tạp chí nghiên cứu lập pháp số mấy vậy anh. em đang cần tài liệu về phần này.


Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s


%d bloggers like this: