Số chuyên đề Quảng cáo so sánh

Số chuyên đề Thông tin Khoa học Pháp lý (Viện Khoa học Pháp lý – Bộ Tư pháp) – Số tháng 1/2011.

Tên chuyên đề: NGHIÊN CỨU SO SÁNH PHÁP LUẬT ĐIỀU CHỈNH HOẠT ĐỘNG QUẢNG CÁO SO SÁNH CỦA CỘNG ĐỒNG CHÂU ÂU VÀ VIỆT NAM

Tác giả: CN. Trương Hồng Quang

Nghiên cứu viên, Viện Khoa học Pháp lý – Bộ Tư pháp

 

Tóm tắt:

Quảng cáo là một nghệ thuật nhưng cũng là một chiến trường giữa các thương nhân. Bởi vậy, sự cạnh tranh trong quảng cáo là một điều tất yếu. Hoạt động quảng cáo được tiến hành dưới nhiều dạng, nhiều hình thức khác nhau, do nhiều chủ thể khác nhau tiến hành. Trong các mối quan hệ xuất phát từ hoạt động quảng cáo thì các mối quan hệ thương mại, quan hệ cạnh tranh là các quan hệ đa dạng và phức tạp nhất trong đời sống kinh doanh. Quảng cáo so sánh (comparative advertising) là một trong những hoạt động, quan hệ cạnh tranh trong thương mại đó. Xuất hiện từ những năm 70 của thế kỷ XX, quảng cáo so sánh đang ngày càng trở thành công cụ hữu hiệu trong kinh doanh của các đối thủ cạnh tranh. Cho đến bây giờ, trong đời sống hàng ngày, chúng ta sẽ dễ dàng bắt gặp những quảng cáo  trên các phương tiện thông tin đại chúng có nội dung như “như bột giặt T mới là trắng”, “dầu gội tốt nhất Việt Nam”, “sản phẩm có giá tốt nhất”… Tuy nhiên, pháp luật mỗi nước có những quy định và những quan điểm trong giới chuyên môn khác nhau về loại hình quảng cáo này.

Pháp luật Cạnh tranh được xây dựng và đi vào thực tiễn của Việt Nam chưa lâu. Quảng cáo so sánh là một trong những quan hệ pháp luật cạnh tranh nhạy cảm nhất và được xử lý rất khác nhau trong các hệ thống pháp luật khác nhau, bởi tuy nó là một hành vi nhỏ nhưng lại chứa đựng khá nhiều vấn đề phức tạp. Pháp luật cạnh tranh cũng như pháp luật thương mại của Việt Nam nói chung còn non trẻ nên những vấn đề phức tạp này được quy định còn khá sơ sài trong hệ thống văn bản pháp luật. Khi xây dựng và ban hành Luật cạnh tranh năm 2004, nhóm hành vi cạnh tranh không lành mạnh chưa có được sự quan tâm đúng mức của các nhà làm luật và quảng cáo so sánh chỉ là một hành vi nhỏ trong hệ thống các hành vi cạnh tranh không lành mạnh của Luật này. Với những nguyên do đó, việc hoàn thiện pháp luật cạnh tranh, pháp luật thương mại nói chung cũng như pháp luật về quảng cáo so sánh nói riêng là yêu cầu cần thiết và đòi hỏi có quá trình lâu dài, đi từ những vấn đề nhỏ đến vấn đề phức tạp.

Việc nghiên cứu so sánh, tìm hiểu pháp luật về quảng cáo so sánh trong mối tương quan với pháp luật Liên minh châu Âu để hoàn thiện những quy định về vấn đề này là để góp phần xây dựng pháp luật cạnh tranh, pháp luật thương mại và tạo một môi trường cạnh tranh công bằng, lành mạnh trong hoạt động quảng cáo cũng như nền kinh tế nói chung trong thời gian đến. Pháp luật của Liên minh châu Âu được lựa chọn để thực hiện việc so sánh luật xuất phát từ những nguyên nhân sau đây:

Thứ nhất, phần lớn pháp luật của các nước châu Âu (ví dụ như Pháp, Đức,…) đều thuộc hệ thống Civil law (dân luật). Bản thân pháp luật Việt Nam cũng có nguồn gốc xuất xứ và mang nhiều đặc điểm từ hệ thống pháp luật thành văn này. Trong khi đó, luật thương mại và kinh doanh được xem là gốc rễ của hệ thống luật Civil law. Do đó, những kinh nghiệm điều chỉnh mà Liên minh châu Âu xây dựng được trong hệ thống pháp luật nói chung và pháp luật thương mại nói riêng rất hữu ích cho Việt Nam;

Thứ hai, pháp luật của Liên minh châu Âu đề cao giá trị xã hội của pháp luật, hướng đến một xã hội hài hòa và cân bằng lợi ích của các chủ thể trong xã hội (đặc biệt là một số nước ở Bắc Âu và Tây Âu). Việt Nam cũng đang đi theo hướng đề cao giá trị xã hội của pháp luật, hài hòa trong toàn dân. Do đó, pháp luật của Liên minh châu Âu nói chung và pháp luật thương mại của Liên minh nói riêng khá phù hợp với pháp luật Việt Nam. Trong khi đó, pháp luật của Hoa Kỳ, Nhật Bản,… ít đề cao giá trị xã hội của pháp luật, mang tính chất giai cấp khá sâu sắc và đậm nét;

Thứ ba, pháp luật của châu Âu xuất phát từ nhu cầu hài hòa hóa các quy phạm pháp luật của các nước thành viên (đặc biệt là về vấn đề quảng cáo so sánh vốn được xử lý rất khác nhau) và bởi vậy, thể hiện sự đồng thuận cao trong quan điểm của các nhà làm luật châu Âu. Việt Nam đang trong thời kỳ hội nhập kinh tế khu vực và quốc tế nên yêu cầu hệ thống pháp luật phải hài hòa và phù hợp với luật và thông lệ quốc tế. Đặc biệt, Hiệp hội các nước Đông Nam Á (ASEAN) mà Việt Nam là một thành viên, đã đặt ra mục tiêu thiết lập một cộng đồng kinh tế ASEAN theo kiểu thị trường chung châu Âu vào năm 2015[1]. Việt Nam luôn đặt mục tiêu phấn đấu trở thành thành viên tích cực của các tổ chức khu vực, quốc tế, đặc biệt là ASEAN nên những kinh nghiệm hài hòa hóa pháp luật các quốc gia của Liên minh châu Âu sẽ có giá trị cho lập pháp, hành pháp và quá trình hội nhập của ASEAN nói chung và của Việt Nam nói riêng ở thời điểm hiện tại và trong tương lai;

Thứ tư, Luật cạnh tranh có sự khác biệt căn bản so với các ngành luật khác ở điểm: quá trình hình thành và phát triển luôn đi liền với quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa chứ không trải đều ở các thời kỳ phát triển khác nhau của lịch sử nhân loại. Ví dụ như, Luật dân sự có nguồn gốc phát triển từ thời La Mã còn Luật cạnh tranh chỉ thực sự hình thành và phát triển từ các cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật. Liên minh châu Âu là quê hương của công nghiệp hóa, hiện đại hóa (xuất phát từ Anh,…) còn Việt Nam đang ở trong giai đoạn thực hiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa nên mức độ cạnh tranh nói chung và trong quảng cáo nói riêng của Liên minh châu Âu phát triển hơn Việt Nam. Luật cạnh tranh có một quá trình “di chuyển” từ các nước tư bản phát triển rồi mới đến các nước đang phát triển như Việt Nam. Do đó, thực tiễn cạnh tranh trong quảng cáo so sánh tại các nước đang công nghiệp hóa, hiện đại hóa như Việt Nam đã và sẽ xuất hiện tương tự như thực tiễn của Liên minh châu Âu nên sẽ áp dụng được kinh nghiệm của các nước thành viên Liên minh này. Hơn nữa, tại các nước tư bản khác như Hoa Kỳ, quá trình công nghiệp hóa không đi qua thời kỳ xã hội phong kiến. Trong khi đó, tại Việt Nam và hầu hết các quốc gia của Liên minh châu Âu, quá trình này xuất phát từ thời xã hội phong kiến nên có thể thấy, lộ trình phát triển kinh tế và pháp luật của Liên minh châu Âu phù hợp và gần gũi với Việt Nam hơn so với các nước khác. Bên cạnh đó, xét về mặt lịch sử và văn hóa, Việt Nam có nhiều giao kết và hài hòa với văn hóa châu Âu, đặc biệt là trong thời kỳ Pháp thuộc.

Thứ năm, Liên minh châu Âu có một hệ thống pháp luật khá đồng bộ và toàn diện. Ngoài pháp luật của các thành viên thuộc Liên minh còn có khung pháp luật chung mà các quốc gia thành viên có trách nhiệm phải nội luật hóa. Do đó, pháp luật của Liên minh châu Âu vừa có tính đa dạng vừa có tính hài hòa hóa và thống nhất nội tại. Bên cạnh đó, châu Âu được xem là chiếc nôi của sự hình thành và phát triển của pháp luật cạnh tranh, pháp luật thương mại. Vì vậy, việc tìm hiểu, nghiên cứu, so sánh pháp luật Liên minh châu Âu có ý nghĩa rất lớn đối với quá trình xây dựng, hoàn thiện pháp luật Việt Nam theo hướng phù hợp với thông lệ thế giới.

I. MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ QUẢNG CÁO SO SÁNH
1.1. Một số khái niệm chung
1.2. Phân loại quảng cáo so sánh
1.3. Bản chất so sánh và bản chất cạnh tranh của quảng cáo so sánh
1.4. Vai trò và chức năng của quảng cáo so sánh
1.5. Những ảnh hưởng tiêu cực phát sinh từ quảng cáo so sánh
1.6. Tiểu kết
II. SỰ TƯƠNG ĐỒNG VÀ KHÁC BIỆT CỦA PHÁP LUẬT ĐIỀU CHỈNH HOẠT ĐỘNG QUẢNG CÁO SO SÁNH CỦA LIÊN MINH CHÂU ÂU VÀ VIỆT NAM 2.1. Tổng quan tình hình quy định trong các văn bản pháp luật
2.2. So sánh các quy định điều chỉnh hành vi quảng cáo so sánh của Liên minh Châu Âu và Việt Nam
2.3. Thực tiễn áp dụng các quy định về quảng cáo so sánh tại Liên minh châu Âu và Việt Nam
2.4. Tiểu kết
III. MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM XÂY DỰNG VÀ HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT ĐIỀU CHỈNH HOẠT ĐỘNG QUẢNG CÁO SO SÁNH TẠI VIỆT NAM
3.1. Một số định hướng
3.2. Xây dựng, hoàn thiện những nội dung cụ thể của vấn đề quảng cáo so sánh
IV. KẾT LUẬN CHUNG

[1] Xem Nghị định thư ASEAN về sửa đổi CEPT liên quan đến loại bỏ thuế nhập khẩu ngày 31/01/2003 (ASEAN Protocol to Amend the CEPT for the AFTA for Elimination of Import Duties, 31 January 2003); Thỏa thuận Bali II (Bali Concord II) tại Hội nghị thượng đỉnh ASEAN lần thứ 9;

http://www.vnagency.com.vn ngày 28/8/2006.

Advertisements
Explore posts in the same categories: Luật Thương mại - Doanh nghiệp, Pháp luật Kinh tế

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s


%d bloggers like this: