Hội thảo xây dựng tiêu chí, phương pháp tổng kết thi hành Hiến pháp 1992

Hôm qua (19/07/2011) tôi có đi dự Hội thảo “XÂY DỰNG TIÊU CHÍ, PHƯƠNG PHÁP TỔNG KẾT VIỆC THI HÀNH HIẾN PHÁP PHỤC VỤ CHO VIỆC SỬA ĐỔI, BỔ SUNG HIẾN PHÁP NĂM 1992” do Viện Nghiên cứu lập pháp tổ chức thấy có mấy vấn đề muốn chia sẻ với mọi người:

CẦN ĐỔI MỚI MẠNH MẼ HƠN NỮA CÁC NỘI DUNG CỦA HIẾN PHÁP

          Tọa đàm diễn ra tại Hà Nội vào ngày 19 tháng 07 năm 2011 do Viện Nghiên cứu lập pháp (thuộc Ủy ban Thường vụ Quốc hội) phối hợp cùng Chương trình phát triển Liên hợp quốc tổ chức (đây là một trong chuỗi các Tọa đàm, Hội thảo được tổ chức nhằm chuẩn bị cho việc sửa đổi, bổ sung Hiến pháp năm 1992 trong thời gian sắp đến). Thành phần tham dự Tọa đàm gồm nhiều đại biểu, các nhà khoa học, chuyên gia đến từ các cơ quan, tổ chức khác nhau, các Viện nghiên cứu, các cơ sở đào tạo luật, lãnh đạo của một số Ủy ban của Quốc hội, đại diện Đoàn đại biểu Quốc hội của một số địa phương (Hà Nội, Phú Thọ, Bắc Ninh,…) cùng các chuyên gia, cố vấn của UNDP. Tọa đàm do TS. Đinh Xuân Thảo (Viện trưởng Viện Nghiên cứu lập pháp) và TS. Hoàng Văn Tú (Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu lập pháp) làm Chủ tọa. Dưới đây là một số vấn đề được các đại biểu quan tâm trao đổi và thảo luận:

            1. Về sự cần thiết và tên của Tọa đàm

            Nhiều đại biểu băn khoăn về tên của Tọa đàm liệu có cần thiết hay không. Một số đại biểu cho rằng nên xác định luôn những vấn đề cần sửa đổi và nghiên cứu đề xuất, không nên đặt ra vấn đề tổng kết thi hành bởi từ trước đến nay các lần sửa đổi chưa có tiền lệ đặt ra vấn đề xây dựng các tiêu chí, phương pháp tổng kết thi hành Hiến pháp. Đại diện của Viện Nghiên cứu lập pháp đã có một số giải thích về vấn đề này. Nhìn chung, nội dung của việc tổng kết thi hành Hiến pháp bao gồm các nội dung: (1) đánh giá nội dung quy định của Hiến pháp, các Luật tổ chức và các văn bản pháp luật khác có liên quan; (2) đánh giá các cơ chế bảo đảm thi hành Hiến pháp trong thực tế. Việc xây dựng tiêu chí, phương pháp đánh giá là cần thiết vì đây là lần sửa đổi toàn diện Hiến pháp, hứa hẹn có những đổi mới cơ bản mang tính đột phá. Bên cạnh đó, các đại biểu cũng cho rằng thành phần Ủy ban sửa đổi Hiến pháp 1992 (sẽ được thành lập tại kỳ họp thứ I, Quốc hội khóa XIII, khai mạc vào ngày 21/07/2011) nên có thêm thành phần các chuyên gia, nhà khoa học, cán bộ thực tiễn liên quan đến Hiến pháp. Điều này sẽ góp phần nâng cao chất lượng hoạt động sửa đổi Hiến pháp, phát huy hơn sự tham gia của các chuyên gia, nhà khoa học, nhân dân vào hoạt động lập hiến của quốc gia.

            2. Về nội dung các tiêu chí, phương pháp đánh giá thi hành Hiến pháp

            Có thể nhận thấy các tham luận tại Tọa đàm hầu như chỉ tập trung vào các tiêu chí, phương pháp đánh giá nội dung, chất lượng của Hiến pháp chứ chưa có những tiêu chí, phương pháp đánh giá hiệu quả thi hành, cơ chế đảm bảo thi hành Hiến pháp trong thực tế. Bản thân các tiêu chí do các tác giả tham luận đưa ra thực sự chỉ chung chung, chưa cụ thể (dù đã có sự học hỏi kinh nghiệm quốc tế). Bên cạnh những tiêu chí như: tính bền vững, tính công khai và sự hiểu biết về Hiến pháp, bảo vệ các quyền tự do cá nhân trong Hiến pháp, trách nhiệm của Chính quyền trong Hiến pháp,…. thì PGS.TS. Bùi Xuân Đức (TW MTTQ VN) cho rằng nên bổ sung thêm 2 tiêu chí: cách thức thể hiện các chế định trong Hiến pháp (có phù hợp ko, đáp ứng được yêu cầu thực tiễn hay không?) và tính luật cơ bản (xây dựng các quy định chung, nền tảng như thế nào, có tạo điều kiện cho việc cụ thể hóa trong các văn bản pháp luật hay không?…). Hai tiêu chí này đã nhận được sự ủng hộ của các đại biểu tham dự. Bên cạnh đó, GS.TS Lê Minh Tâm (Hội Luật gia Việt Nam) cho rằng nên xác định các tiêu chí đánh giá theo 02 nhóm: nội dung Hiến pháp và đánh giá thực thi Hiến pháp trong thực tế. Đối với phương pháp đánh giá Hiến pháp, TS. Đặng Minh Tuấn (ĐHQG Hà Nội) đưa ra một số phương pháp như: tạo ra diễn đàn tranh luận đa dạng để tham gia tổng kết, đánh giá, soạn thảo Hiến pháp; đánh giá sự thực thi Hiến pháp theo tiếp cận so sánh. Các đại biểu cũng nhìn nhận rằng việc sửa đổi Hiến pháp phải được nhìn nhận khác so với sửa đổi các đạo luật khác để xác định được tầm quan trọng của vấn đề này.

            3. Một số vấn đề đặt ra qua Tọa đàm

            Một số đại biểu băn khoăn vì sao qua hơn 65 năm Việt Nam có đến 4 bản Hiến pháp. Trong khi đó, Hiến pháp của Hoa Kỳ qua hơn 200 năm vẫn chưa thay bằng Hiến pháp mới nào khác. Thực tế, Hiến pháp của Hoa Kỳ dù chưa được thay bằng bản Hiến pháp mới nào khác nhưng đã có 27 lần sửa đổi trong thời gian qua (tính ra cứ 10 năm sửa đổi 1 lần). Ngay cả Trung Quốc trong những năm qua cũng liên tục sửa đổi Hiến pháp cho phù hợp với điều kiện kinh tế – xã hội mới. Như vậy quan niệm về một bản Hiến pháp có tính ổn định cao, lâu dài cần được nhìn nhận lại. Thực chất, nên sửa đổi Hiến pháp khi xã hội, nhiệm vụ cách mạng của thời kỳ đó đã thay đổi, nhất là trong tình hình mới hiện nay của mỗi quốc gia, dân tộc. Đó là điều tất yếu, cần thiết, là việc mà quốc gia nào cũng phải làm. Điều này cũng có nghĩa là thế hệ đi trước đừng bao giờ áp đặt ý chí cho thế hệ sau, nhất là đối với Hiến pháp, hãy để thế hệ sau tự quyết định điều gì là phù hợp đối với bản thân. Bên cạnh đó, GS.TS. Nguyễn Đăng Dung (ĐHQG Hà Nội) cũng khuyến nghị nên xác định mục tiêu sửa đổi Hiến pháp là gì để có định hướng nhất định, tránh sa đà, mất thời gian và tốn kém.

            Tại Tọa đàm, các đại biểu cũng đề cập đến một số nội dung sửa đổi cụ thể của Hiến pháp như: cân nhắc đến quyền phúc quyết Hiến pháp (đã được ghi nhận trong Hiến pháp 1946), chế định trưng cầu dân ý,… Theo đó, các đại biểu nhấn mạnh Hiến pháp nên được đưa ra lấy ý kiến toàn dân, nếu được nên để toàn dân phúc quyết để nâng cao tính dân chủ của nhân dân. Bên cạnh đó, TS. Nguyễn Đình Lộc (nguyên Bộ trưởng Bộ Tư pháp) cũng nêu ra vấn đề nên xác định lại khái niệm Hiến pháp là gì và cũng nhấn mạnh, không phải cứ Hiến pháp là tốt, là đều mang lại tác dụng tích cực cho kinh tế – xã hội (ví dụ như Hiến pháp năm 1980 là một bản Hiến pháp đã đưa nước ta vào khủng hoảng kinh tế xã hội trầm trọng,…)./.

Trương Hồng Quang

Advertisements
Explore posts in the same categories: Luật Hiến pháp, Pháp luật hành chính Nhà nước

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s


%d bloggers like this: