VẬN ĐỘNG QUYỀN CỦA NGƯỜI ĐỒNG TÍNH TẠI VIỆT NAM HIỆN NAY

VẬN ĐỘNG QUYỀN CỦA NGƯỜI ĐỒNG TÍNH TẠI VIỆT NAM HIỆN NAY

Hong T Quang 

1. Quyền kết hôn có phải là tất cả?

Thời gian qua, có lẽ việc Luật Hôn nhân và gia đình năm 2000 đang được tổ chức nghiên cứu sửa đổi nên hầu như tất cả các kênh thông tin đại chúng, các thành phần xã hội dường như chỉ tập trung vào vấn đề quyền kết hôn, đề nghị công nhận quyền này tại Việt Nam trong thời gian tới. Thực chất, chúng tôi thấy rằng nhu cầu kết hôn là nhu cầu có thật, đang ngày càng thể hiện rõ nét ở Việt Nam. Theo khảo sát trực tuyến của một số báo mạng gần đây đã cho thấy điều này (ví dụ như kết quả khảo sát đến ngày 19/7/2012 của vnexpress.net thì trong số 24.832 người bỏ phiếu có đến 15.558 người (62,7%) cho rằng nên công nhận hôn nhân đồng tính, kết quả khảo sát của Báo Dân trí điện tử đến ngày 23/7/2012 thì trong số 30.226 người bỏ phiếu thì có đến 23.526 người (78%) đồng ý nên công nhận hôn nhân đồng tính để đảm bảo quyền tự do cá nhân,…). Những con số này, dù chưa thể thống kê được có bao nhiêu người dị tính, bao nhiêu người đồng tính tham gia bỏ phiếu nhưng cũng đã chứng minh được một nhu cầu chính đáng đang tồn tại ở Việt Nam. Một điểm nữa cũng cần quan tâm là các bài viết trên báo chí, truyền thông, một số Hội thảo thời gian qua đều đề cập đến vấn đề hôn nhân đồng tính rất nhiều và khá trực diện. Bên cạnh đó, sự xuất hiện ngày càng nhiều các đám cưới đồng tính được tổ chức một cách khá rầm rộ, thể hiện khát vọng hôn nhân của họ. Những đám cưới này, đến nay vẫn bị xem là không phù hợp với thuần phong mỹ tục, đi ngược lại quan niệm truyền thống của các nước Châu Á.

Có thể nhận thấy, kết hôn là một quyền quan trọng của bất cứ con người nào tồn tại trên thế giới này. Đây là quyền thể hiện rõ nhất tính mưu cầu hạnh phúc của cả một cộng đồng người trong xã hội. Nhưng, quyền kết hôn không phải là tất cả bởi bên cạnh quyền này còn rất nhiều quyền khác, vấn đề khác mà chúng ta cần lưu tâm để góp phần hoàn thiện, nâng cao việc bảo vệ quyền cho người đồng tính. Đó có thể là trẻ em đường phố đồng tính, là bạo lực gia đình ngay trong chính gia đình đối với người thân/con cái là đồng tính, hay vấn đề mại dâm đồng tính đang nhức nhối trong xã hội hiện nay mà chưa có biện pháp ngăn ngừa, xử lý hữu hiệu. Ngay cả liên quan trực tiếp đến quyền kết hôn cũng còn có một số quyền khác mà các nhà vận động chính sách cần quan tâm như quyền thừa kế, quyền nhân thân, quyền nhận con nuôi. Quyền kết hôn cũng đang vấp phải rất nhiều rào cản về tư duy làm luật cũng như quan niệm của xã hội. Có lẽ phải nhận thức được một cách toàn diện thì mới mong có những bước đi đúng đắn, đầy đủ, tránh những thiếu sót đáng tiếc trong quá trình vận động quyền cho người đồng tính tại Việt Nam thời gian tới.

2. Muốn ghi nhận quyền kết hôn thì cần có thay đổi gì?

Trong thời điểm này, nhiều thành phần xã hội lên tiếng cần phải bảo vệ quyền của người đồng tính, cho họ hưởng đầy đủ các quyền mà người dị tính được hưởng. Tất cả các quan điểm này vẫn chỉ mới dựa trên cơ sở nhân quyền, là quyền con người nhưng thực sự đưa ra được những đánh giá có sơ sở vững chắc qua những nghiên cứu cụ thể. Câu hỏi khi nào thì nên chấp nhận hôn nhân đồng tính tại Việt Nam thực tế vẫn là một câu hỏi chưa có lời đáp đầy đủ. Tuy nhiên, để làm cơ sở ghi nhận quyền này, chúng tôi cho rằng nên quan tâm đến việc giải quyết các quan niệm về kết hôn cũng như gia đình trước đã.

Từ trước đến nay, khái niệm kết hôn vẫn được hiểu là sự kết hợp giữa nam và nữ, để duy trì nòi giống còn gia đình là tập hợp những người gắn bó với nhau do hôn nhân, quan hệ huyết thống hoặc do quan hệ nuôi dưỡng, làm phát sinh các nghĩa vụ và quyền giữa họ với nhau[1]. Từ đó, khái niệm gia đình cũng được hiểu là của một cặp đôi dị tính[2]. Tuy nhiên hiện nay, tổ chức Liên hiệp quốc cũng đã ghi nhận quan niệm về một phạm vi rộng rãi trong việc xác thực những tiến triển – thay vì cố định – của định nghĩa về gia đình. Uỷ ban Nhân quyền Liên hợp quốc đã lưu ý rằng “khái niệm gia đình có thể khác biệt trong vài khía cạnh, giữa các quốc gia, và ngay cả giữa các tôn giáo, và vì thế không thể đưa ra một định nghĩa chuẩn mực chung”[3]. Uỷ ban Quyền trẻ em Liên hợp quốc đã tuyên bố điều này trong “Nhận định về môi trường gia đình”, rằng cần phản ánh “những cấu trúc gia đình khác nhau, phát sinh từ các mẫu hình văn hóa và các quan hệ tình cảm gia đình đa dạng đang nổi lên[4]. Một trong các quan hệ tình cảm gia đình đa dạng ở đây có thể được hiểu là sự đa dạng về xu hướng tính dục, là một cơ sở quan trọng cho một gia đình của các cặp đôi đồng tính. Đây cũng là điều mà các nhà làm luật Việt Nam cần cân nhắc xem xét để bổ sung cho khái niệm về gia đình nhằm tạo ra sự công bằng cũng như thay đổi nhận thức về gia đình. Nếu được như vậy thì đây chính là một cơ sở quan trọng để đề xuất công nhận hôn nhân đồng tính tại Việt Nam.

Bên cạnh đó, hoạt động bình đẳng giới ở Việt Nam đang đi theo quan niệm hướng đến mục tiêu tạo sự ngang bằng giữa nam và nữ về mọi mặt, trong đó tạo một số điều kiện để tạo điều kiện cho nữ giới được phát huy khả năng của bản thân. Theo chúng tôi, quan niệm này đúng nhưng dường như chưa đầy đủ, chưa đáp ứng được xu hướng phát triển về giới hiện nay. Mặc dù thuật ngữ gender (giới tính) là khái niệm rộng nhưng hiện tại chỉ mới được hiểu ở mức độ biological sex/gender (giới tính sinh học) mà chưa có sự ghi nhận bình đẳng với cả những xu hướng tính dục, bản dạng giới khác nữa. Chúng tôi cho rằng nên thay đổi quan niệm về bình đẳng giới theo hướng: không chỉ tạo sự công bằng giữa nam và nữ mà còn phải tạo sự công bằng ngay chính trong mỗi giới nam hoặc nữ.

Trong thời gian gần đây, các quốc gia trên thế giới và tổ chức Liên hợp quốc liên tục ghi nhận nguyên tắc mọi người đều có quyền bình đẳng bất kể thiên hướng tình dục như thế nào (tháng 6/2011), chống hình sự hóa đồng tính, đảm bảo nguyên tắc bình đẳng của cộng đồng người đồng tính, song tính và chuyển giới – LGBT (tháng 3/2012), xem vấn đề quyền của LGBT là một trong những thách thức của nhân quyền hiện đại (Ngoại trưởng Hoa Kỳ),… Những động thái đó cho thấy, đã đến lúc cần có sự đổi mới quan niệm về bình đẳng giới. Để góp phần khẳng định tính đúng đắn về xu hướng tính dục thì nên lồng ghép quan điểm chống sự phân biệt về xu hướng tính dục vào trong quan niệm bình đẳng giới. Nhiệm vụ này, nên được Hiến pháp ghi nhận trước tiên, sau đó mới đến các đạo Luật cụ thể hóa.

3. Thời khắc đã đến?

          Ở đây, chúng tôi muốn đề xuất đến hai khía cạnh:

          Liệu quyền kết hôn có phải là điểm dừng của việc vận động quyền cho người đồng tính? Như đã nêu ở phần trên, câu trả lời cho vấn đề này là không phải. Tuy nhiên, cũng có thể khẳng định rằng quyền kết hôn là quyền quan trọng nhất đối với mỗi con người dưới góc độ mưu cầu hạnh phúc. Để đạt được điều này, cần phải chú ý đến những yếu tố làm nền tảng nhất định.

          Thời điểm hiện nay là thời khắc để công nhận quyền kết hôn, bảo vệ quyền của người đồng tính hay chỉ là khởi đầu của một quá trình? Theo chúng tôi, những gì diễn biến vừa qua thực chất chỉ là những bước khởi đầu. Có thể chúng ta thấy xã hội đã có những quan tâm nhiều hơn đến đồng tính, quyền của người đồng tính, các nhà vận động chính sách cũng lên tiếng nhiều hơn về vấn đề này. Nhưng đây chỉ là những bề nổi, một phần do truyền thông tạo nên cao trào trong một khoảng thời gian nhất định. Hiện Việt Nam còn vướng khác nhiều rào cản thuộc về bản chất, quan niệm lâu đời trên cả phương diện xã hội lẫn pháp lý không thể thay đổi trong một thời gian ngắn được. Những dấu hiệu tích cực thời gian vừa qua sẽ là những cơ sở để việc vận động quyền cho cộng đồng người đồng tính trong thời gian tới. Vì vậy, còn cả một quá trình dài trước mắt./.


[1] Khoản 10, Điều 8, Luật Hôn nhân gia đình năm 2000.

[3] Nhận định chung thứ 19: Bảo vệ gia đình, quyền hôn nhân và bình đẳng của các phối ngẫu, Uỷ ban Nhân quyền, Văn kiện Liên hợp quốc, HRI/GEN/1/Rev.2 (1990), tại 2.

[4] Báo cáo về Kỳ họp thứ năm, Uỷ ban Quyền trẻ em, Văn kiện Liên hợp quốc, CREC/C/24, Phụ lục V.

Advertisements
Explore posts in the same categories: Bài nghiên cứu nhỏ, Human Rights, LGBT, Luật Dân sự, Luật hôn nhân gia đình, Pháp luật Dân sự

One Comment trên “VẬN ĐỘNG QUYỀN CỦA NGƯỜI ĐỒNG TÍNH TẠI VIỆT NAM HIỆN NAY”

  1. tam Says:

    Chào tác giả !
    Em đang viết về đề tài quyền của người đồng tính ở Việt Nam, em đã đọc những bài viết của tác giả, em rất mong nhận được sự gợi ý của tác giả về đề tài này.e-mail của em: gaiphongchau@yahoo.com.vn
    Em cảm ơn Tác giả!


Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s


%d bloggers like this: